Phát triển giáo dục, đào tạo trong Quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

(Bqp.vn) – Trước yêu cầu cao của nhiệm vụ xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc, ngày 15/7/2013, Bộ Quốc phòng đã ban hành Quyết định số 2523/QĐ-BQP phê duyệt “Chiến lược phát triển giáo dục, đào tạo trong Quân đội giai đoạn 2011 – 2020”. Ngay sau khi Chiến lược được ban hành, với tinh thần tích cực, chủ động và trách nhiệm cao, toàn quân, nòng cốt là các học viện, nhà trường Quân đội đã tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc, bằng nhiều biện pháp đồng bộ, hiệu quả và đạt kết quả tích cực. Đặc biệt, các đơn vị, nhà trường Quân đội đã cụ thể hóa xây dựng nghị quyết chuyên đề, chương trình hành động, kế hoạch thực hiện với lộ trình, biện pháp thiết thực, phù hợp chức năng, nhiệm vụ. Đồng thời, thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Chiến lược, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng trong tổ chức thực hiện; gắn kết chặt chẽ giữa thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục, đào tạo trong Quân đội giai đoạn 2011 – 2020 với thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XI) về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” và Nghị quyết số 765-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2013 – 2020 và những năm tiếp theo. Sau gần 10 năm thực hiện, toàn quân đã nỗ lực phấn đấu, hoàn thành cơ bản các mục tiêu, nội dung Chiến lược.

 

Trung tướng Ngô Minh Tiến, Phó Tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam trò chuyện, động viên học viên

Học viện Phòng không – Không quân, tháng 10/2020.

Đánh giá về kết quả thực hiện Chiến lược phát triển GD-ĐT trong Quân đội giai đoạn 2011 – 2020, Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã nhận định: “Sau gần 10 năm thực hiện Chiến lược, công tác GD-ĐT và hệ thống nhà trường trong Quân đội đã có những bước phát triển, giữ vững chất lượng đào tạo, từng bước tiếp cận nền khoa học quân sự hiện đại, phương pháp giáo dục tiên tiến của quân đội các nước trong khu vực và thế giới. Công tác quy hoạch hệ thống nhà trường Quân đội có nhiều tiến bộ. Sau nhiều năm nỗ lực triển khai thực hiện, đến nay, hệ thống nhà trường Quân đội đã được đầu tư, quy hoạch, xây dựng ngày càng chính quy, mẫu mực, hiện đại, bảo đảm tinh, gọn, hoạt động hiệu quả, vừa phù hợp với mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực hiện tại, vừa đáp ứng mục tiêu chiến lược phát triển GD-ĐT trong tương lai. Hệ thống kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học của các trường được đầu tư xây dựng ngày càng chuẩn hóa, đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo có tính đặc thù của từng trường; đồng thời đi tắt, đón đầu các công nghệ hiện đại…” [1].

Đột phá để nâng cao chất lượng GD-ĐT

Triển khai thực hiện Chiến lược phát triển GD-ĐT trong Quân đội giai đoạn 2011 – 2020, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, trực tiếp của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường Quân đội đã quán triệt và triển khai thực hiện hiệu quả các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quân đội về GD-ĐT, nhất là Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XI) về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”; Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 19/5/2018, Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; Nghị quyết số 86/NQ-ĐUQSTƯ ngày 29/3/2007 của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) về công tác GD-ĐT trong tình hình mới và Nghị quyết số 765-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2013 – 2020 và những năm tiếp theo…; đồng thời, tiến hành điều chỉnh quy trình, thời gian, thời điểm, đơn vị thực tập phù hợp với thực tế; xây dựng chương trình đào tạo sĩ quan cấp phân đội các chuyên ngành; triển khai đào tạo một số chuyên ngành mũi nhọn, chuyên sâu và đề nghị mở một số ngành đào tạo mới. Các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng đã phối hợp với các cơ quan của Bộ GD-ĐT, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội hoàn thiện danh mục ngành nghề đào tạo trong các trường Quân đội; thẩm định hồ sơ và phê duyệt mở các mã ngành đào tạo mới, bảo đảm tính liên thông giữa các chương trình đào tạo, phù hợp với hệ thống giáo dục quốc dân, nâng số chuyên ngành đào tạo từ 338 lên 430 chuyên ngành, trong đó có 89 chuyên ngành đào tạo trình độ tiến sĩ (tăng 8 chuyên ngành), 60 chuyên ngành đào tạo trình độ thạc sĩ (tăng 15 chuyên ngành), 124 chuyên ngành đại học và cao đẳng (tăng 33 chuyên ngành), 157 chuyên ngành trung cấp chuyên nghiệp (tăng 36 chuyên ngành). Ngoài ra, các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng đã tổ chức khảo sát, hội thảo đánh giá chất lượng học viên tốt nghiệp được điều động về đơn vị công tác; xây dựng mới 886 chương trình đào tạo, chỉnh sửa, bổ sung 1.435 chương trình đào tạo chi tiết.

Trên cơ sở chương trình khung được cấp trên phê duyệt, các học viện, nhà trường Quân đội tích cực triển khai xây dựng chương trình chi tiết các môn học, biên soạn giáo trình, tài liệu và tổ chức giảng dạy bảo đảm hiệu quả, phù hợp; đồng thời chủ động xây dựng, điều chỉnh, bổ sung kiến thức mới vào chương trình đào tạo theo hướng giảm lý thuyết, tăng thực hành, sát thực tế; khắc phục sự trùng lặp về kiến thức của một số môn học, bậc học; tăng cường rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trang bị kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức mới, kiến thức pháp luật, phương pháp huấn luyện, tác phong công tác, trình độ ngoại ngữ, công nghệ thông tin… cho học viên; đồng thời chú trọng công tác huấn luyện, rèn luyện, nâng cao thể lực cho các đối tượng. Việc tổng kết, truyền thụ kinh nghiệm thực tiễn được các học viện, nhà trường Quân đội triển khai thực hiện có hiệu quả, đạt kết quả tốt. Đến nay, các học viện, nhà trường Quân đội đã triển khai biên soạn 546 tài liệu tổng kết kinh nghiệm chiến đấu, lịch sử, nghệ thuật quân sự phục vụ công tác giảng dạy; xây dựng kế hoạch tổ chức tọa đàm, hội thảo khoa học, mời các nhà khoa học, lãnh đạo, chỉ huy cơ quan, đơn vị tham gia giảng dạy, truyền thụ kinh nghiệm chiến đấu, quản lý, chỉ huy, huấn luyện cho học viên…

Công tác tuyển sinh quân sự và công tác khảo thí được các học viện, nhà trường Quân đội triển khai thực hiện đồng bộ, thống nhất, hiệu quả, đúng chỉ tiêu, đúng quy định; chất lượng đầu vào được nâng lên, thu hút, tuyển chọn được nhiều thí sinh có học lực giỏi vào đào tạo (từ năm 2011 đến nay, các trường Quân đội đã tuyển thẳng được 256 thí sinh vào đào tạo). Ngoài ra, các học viện, nhà trường Quân đội còn tập trung nâng cao chất lượng xây dựng ngân hàng đề thi; đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra… Đến nay, tỷ lệ tổ chức thi, kiểm tra bằng hình thức tự luận chiếm từ 12 – 50%; bằng hình thức vấn đáp, thực hành, trắc nghiệm từ 50 – 84%; hình thức hỗn hợp chiếm 7%…

Nâng cao trình độ ngoại ngữ, đẩy mạnh hợp tác quốc tế

Bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước, Quân đội về công tác đối ngoại nói chung và đối ngoại quốc phòng nói riêng, nhất là thực hiện Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ trong Quân đội giai đoạn 2015 – 2020 và những năm tiếp theo”, Chỉ thị 89/CT-BQP, ngày 09/11/2016 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng “Về một số nhiệm vụ cấp bách nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống nhà trường Quân đội”, các học viện, nhà trường Quân đội đã lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, triển khai quyết liệt, kịp thời, với nhiều biện pháp giải pháp nâng cao trình độ ngoại ngữ cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên.

Học viên Học viện Hậu cần học ngoại ngữ tại phòng học chuyên dùng.

Cùng với việc chú trọng kiện toàn các khoa, bộ môn ngoại ngữ; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ giảng viên, giáo viên giảng dạy ngoại ngữ, các học viện, nhà trường Quân đội cũng tích cực điều chỉnh nội dung, chương trình dạy ngoại ngữ cho các đối tượng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới phương thức thi, kiểm tra, đánh giá năng lực ngoại ngữ của học viên; ưu tiên đầu tư trang thiết bị, xây dựng, củng cố các phòng học đa năng, chuyên dùng. Đến cuối năm 2018, 100% giáo viên giảng dạy tiếng Anh trong các học viện, nhà trường Quân đội đã thi và đạt chứng chỉ quốc tế tương đương IELTS 6.0 trở lên. Việc chuẩn hóa nội dung, chương trình dạy, học ngoại ngữ trong các học viện, nhà trường Quân đội được coi trọng, phù hợp với chuyên ngành đào tạo. Việc đảm bảo đầy đủ giáo trình, tài liệu, học liệu cho dạy và học ngoại ngữ cơ bản, từng bước hoàn thiện; đồng thời tăng cường kiểm tra, phúc tra chất lượng dạy và học ngoại ngữ tại các học viện, nhà trường Quân đội; tổ chức thi tốt nghiệp môn ngoại ngữ cho học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội trình độ đại học; tổ chức thành công các Hội thi Olympic tiếng Anh, tiếng Nga các học viện, trường sĩ quan, đại học cấp toàn quân; tổ chức bảo vệ luận án, luận văn, khóa luận tốt nghiệp bằng ngoại ngữ; khuyến khích cán bộ, giảng viên, giáo viên tự học và thi đạt chứng chỉ quốc tế về ngoại ngữ… Qua đó, chất lượng dạy và học ngoại ngữ trong các học viện, nhà trường Quân đội có chuyển biến tích cực, từng bước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và đối ngoại quân sự.

Cùng với đó, việc mở rộng hợp tác với các trường trong và ngoài nước cũng được các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, các học viện, nhà trường Quân đội quan tâm, cụ thể hóa thành các chương trình, đề án hợp tác; đồng thời, tập trung nghiên cứu một số mô hình giáo dục tiên tiến trên thế giới để vận dụng phù hợp vào điều kiện thực tiễn công tác GD-ĐT trong Quân đội, nhất là đối với các học viện, nhà trường đào tạo chuyên ngành chuyên sâu.

Nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục

Trong 10 năm qua, các học viện, nhà trường Quân đội đã triển khai thực hiện đồng bộ, có hiệu quả nhiều giải pháp để xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục bảo đảm đủ số lượng, có cơ cấu, độ tuổi phù hợp, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, tinh thần trách nhiệm cao, kiến thức, năng lực chuyên môn vững, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới và đạt chuẩn theo yêu cầu chung của quốc gia và Quân đội. Tính từ năm 2011 đến nay, tỷ lệ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục của các học viện, nhà trường Quân đội có trình độ đại học trở lên tăng 21,70%, trong đó trình độ sau đại học tăng 19,44%. Các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng cũng đã tích cực nghiên cứu, đổi mới, bổ sung, hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, chế độ, chính sách đãi ngộ đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, nhằm thu hút, tuyển chọn cán bộ được đào tạo cơ bản, có năng lực chuyên môn, phương pháp sư phạm, kinh nghiệm thực tiễn, khả năng nghiên cứu khoa học bổ sung vào đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục của các trường. Bộ Quốc phòng đã tổ chức xét, đề nghị công nhận các chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú, nhà giáo giỏi cấp Bộ, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định; kịp thời vinh danh, động viên, tạo động lực để đội ngũ nhà giáo phấn đấu, cống hiến.

Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chú trọng đầu tư phát triển GD-ĐT

Trong gần 10 năm qua, hoạt động khoa học công nghệ trong các học viện, nhà trường Quân đội luôn được cấp ủy, chỉ huy các cấp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, có sự phát triển mạnh mẽ, toàn diện, vững chắc; tiềm lực khoa học công nghệ được tăng cường, quan hệ hợp tác nghiên cứu được mở rộng; nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận được đẩy mạnh. Các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp ngày càng bám sát thực tiễn, chất lượng ngày càng được nâng cao. Các hoạt động hội thảo khoa học, tham quan, trao đổi kinh nghiệm với các cơ sở đào tạo trong và ngoài Quân đội được quan tâm, đẩy mạnh. Chất lượng biên soạn giáo trình, tài liệu được nâng lên, đóng góp tích cực vào đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng GD-ĐT. Phong trào nghiên cứu khoa học của học viên có nhiều chuyển biến tích cực; số lượng học viên đạt giải cao trong hội thi, hội nghị về khoa học ngày càng tăng, có nhiều đề tài, sáng kiến được ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn.

Giai đoạn 2011 – 2020, các học viện, nhà trường Quân đội đã triển khai nghiên cứu và tổ chức nghiệm thu gần 1.100 nhiệm vụ, đề tài khoa học, sáng kiến cấp Nhà nước, cấp Bộ và hàng chục nghìn đề tài, sáng kiến cấp ngành và cấp cơ sở; 10.768 công bố khoa học trong nước và quốc tế được nghiệm thu; tổ chức 774 hội thảo khoa học các cấp; biên soạn, chỉnh sửa, bổ sung 9.335 tài liệu, giáo trình. Học viên các học viện, nhà trường Quân đội đã đạt 629 giải thưởng khoa học trong các hội thi, hội thao trong nước và quốc tế, trong đó có 247 giải quốc tế, 41 giải quốc gia, 341 giải cấp Bộ và nhiều giải cao trong Hội thi Tuổi trẻ sáng tạo hàng năm.

Bên cạnh đó, công tác chuẩn hóa, hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, thao trường bãi tập thường xuyên được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng quan tâm, tạo điều kiện. Công tác đầu tư cho GD-ĐT được xác định đúng trọng tâm, trọng điểm, đồng bộ, hiệu quả… từng bước đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu giảng dạy, học tập, nghiên cứu của các đối tượng, góp phần nâng cao chất lượng GD-ĐT.

Học viên Học viện Kỹ thuật Quân sự trong giờ học thực hành tại Phòng Thí nghiệm nghiên cứu rô-bốt.

Để tiếp tục phát triển giáo dục, đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, các cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường Quân đội cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác GD-ĐT. Đặc biệt, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT; các nhà trường Quân đội cần tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, tích cực triển khai thực hiện có hiệu quả Chương trình hành động của Chính phủ về công tác GD-ĐT, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI; tập trung đổi mới nội dung, chương trình theo hướng “chuẩn hóa, hiện đại hóa và liên thông”, sát mục tiêu, yêu cầu đào tạo; phát huy, nhân rộng những mô hình mới, cách làm sáng tạo trong dạy và học; triển khai thực hiện tốt mô hình “Nhà trường thông minh, tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư”; xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, có cơ cấu hợp lý và chất lượng ngày càng cao; góp phần đưa sự nghiệp GD-ĐT của Quân đội phát triển mạnh mẽ, vững chắc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục trong Quân đội cần tiếp tục phát huy phẩm chất tốt đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, đẩy mạnh học tập và làm theo tư tương, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới” và “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học công nghệ, không ngừng nâng cao trình độ học vấn, khả năng tư duy, tay nghề sư phạm và kinh nghiệm thực tiễn; tích cực đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin, công nghệ mô phỏng vào giảng dạy nhằm khơi dậy, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, khả năng tự học, tự rèn và năng lực hoạt động thực tiễn cho người học, lấy người học làm trung tâm; nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, tin học để đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế [2].

[1] – Đại tướng Ngô Xuân Lịch: Phát triển giáo dục, đào tạo trong quân đội trước tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. (https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/phat-trien-giao-duc-dao-tao-trong-quan-doi-truoc-tac-dong-cua-cuoc-cach-mang-cong-nghiep-lan-thu-tu-635882)

[2] – Trích Thư của Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng gửi các Nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục trong Quân đội nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11 năm 2020.

Nguyễn Bằng

CATEGORIES

AUTHORadmin